Ballan sameyso

Wac rugtaada caafimaad oo balan ka qabso. Rugtaada caafimaad ayaa tilmaameysa in turjubaan loo baahan yahey.

Raadi rug caafimaad oo magaaladaada ku taala.

Weydiiso turjubaan
Waxaad xaq u leedahay turjubaan caafimaad oo lacag la'aan ah. Fadlan farta ku fiiq luqadaada. Turjubaan caafimaad baa laguugu yeerayaa ee sug.
Shuruucda Allina Health

Kaansarta mindhicirka iyo malawadka: Waxa la rabo inaad ogaatid

English: Colorectal cancer: What you need to know

Kaansarta mindhicirka iyo malawadka

Kaansarta mindhicirka iyo malawadku waa kaansar ka bilaabanta mindhicirka ama malawadka. Waxay ka mid tahay sababa waaweyn ee geeri u keena ragga iyo haweenka gudaha Maraykanka, inkasta oo ay ka mid tahay noocyada kaansarta ugu suurtogalsan in laga hortago.

Sannad kasta, 130,000 qof oo jooga Maraykanka ayaa ogaada inay qabaan kaansarta mindhicirka iyo malawadka.

Mid ayaa 20-kii qof yeelan doona kaansarta mindhicirka iyo malawadka inta uu nool yahay; hase yeeshee, dhawr qodob ayaa si weyn u kordhiya halista kaansarta mindhicirka iyo malawadka.

Qodobada halista

English: Colon cancer risk factors

  • Da'da. Inta ugu badan kaansarta mindhicirka iyo malawadku waxay ku dhacdaa dadka ka weyn 50 sanno, waxana ay halistu korodhaa marka dadku sii gaboobaan
  • Taariikh qoys. Lahaansha xigto ah safka koowaad (waalid, walaal ama ilmo) ay ku dhacday kaansarta mindhicirka iyo malawadka ayaa kordhinaysa halista in qofku yeesho cudurkan. Hadba marka ay sii badan yihiin
  • Burooyin. Badi kaansarada mindhicirka iyo malawadku waxay ka sameysmaan nooc gaar ah oo ah burooyin ama ka-soo-baxyo jidh. Burooyinku ma aha kaansar, laakiin waxay isu rogi karaan kaansar mudo ka dib
  • Cunto. Halista in la yeesho kaansarta mindhicirka iyo malawadka waxa la moodaa inay ku sii badan tahay dadka cuntadooda uu ku badan yahay dufan oo uu ku yar yahay duf/baal ama buushe
  • Burooyin, mindhicir barar leh boog iyo cudurka caloosha bararsan (Crohn's disease). Cuduradaas mudo dheer ka dib waxay sababaan barar ku dhaca xuubka mindhicirka. Taariikh ah cuduradaas waxay si weyn u kordhin kartaa halista kaansarta mindhicirka. Ka baadhitaan gaar ah ayaa si fudud u heli kara isbeddelada goor hore ee kaansarta
  • Isticmaalka tubaakada ama sigaarka, cayilka iyo jimicsi la'aanta. Isticmaalka tubaakada ama sigaarka, adiga oo leh miisaan siyaado ah iyo adiga oo aan sameyn jimicsi joogto ah ayaa kordhin kara halista kaansarta mindhicirka. xubnaha qoyska ee yeeshay kaansarta mindhicirka iyo malawadka, waxa sii kordhaya halista.

Astaamaha

English: Colon cancer symptoms

Astaamaha soo socda ayaa laga yaabaa inay yihiin natiijada kaansarta mindhicirka iyo malawadka. Astaamaha ah digniin waxa ka mid noqon kara:

  • dhiigid ah malawadka
  • dhiig ku jira ama dul saaran saxarada (dhiig cas ama leh midab aad u madow)
  • saxaro ka dhuuban intii caadiga ahayd in mudo ah
  • xanuun ah marka kasta oo saxaro timaado
  • Calool-istaag ama shuban socda in ka badan hal bil
  • raaxo-daro guud oo ah caloosha (dibirid, dharganaan, maroojin, naqas xanuun leh) oo jira in mudo ah
  • dareen ah in calooshu si buuxda u faaruqin
  • lumid miisaan iyada oo aanay jirin sabab
  • daal joogto ah
  • matagid

Astaamahaas waxa kale oo sababi kara dhibaatooyin kale sida boogo, mindhicir bararsan ama babaasiir. Haddii aad yeelatid mid ka mid ah astaamahaas, u tag bixiyahaaga daryeel caafimaad si loo ogaado sababta.

Tilmaamaha ka baadhitaanka/goor hore ogaanshaha

English: Colon cancer tests

Kaansarta mindhicirka iyo malawadku waxay sida ugu fiican u daweysantaa marka goorta ugu horeysa ee suurtogal ah la ogaado ee la daweeyo. Waxa aad kaalin firfircoon ka qaadan kartaa oggaanshaha goor hore marka aad garatid goorta ay tahay in lagaa baadho kaansarta mindhicirka iyo malawadka.

Bixiyahaaga daryeel caafimaad kala hadal tilmaamaha ka baadhitaanka haddii:

  • aad jirta inta u dhexeysa 50 iyo 75 sanno
  • aanad lahayn taariikh shakhsi oo ah burooyin ama kaansarta mindhicirka iyo malawadka
  • aanad lahayn waalid, walaal ama ilmo laga helay kaansarta mindhicirka iyo malawadka ka hor da'da 65
  • aanad lahayn xigto ah labada saf ee ugu horeeya oo laga helay kaansarta mindhicirka iyo malawadka da' uun

Adiga iyo bixiyahaaga daryeel caafimaad ayaa go'aan ka gaadhi kara ka baadhitaanka kuugu fiican:

  • Baadhis saxaro oo ah sannad kasta si dhiig qarsoon looga fiiriyo saxarada
  • qalab jilicsan oo lagu fiiriyo xiidmaha (sigmoidoscopy) 5 sanno kasta
  • mindhicir fiirin (colonoscopy) 10 sanno kasta

Haddii aad leedahay halisyo iyo/ama taariikh qoys oo ah kaansarta mindhicirka iyo malawadka, waxa laga yaabaa inaad u baahan tahay ka fiirin ka hor da'da 50 jir. Tan kala hadal bixiyahaaga daryeel caafimaad.

Ka-hortagid

English: Colon cancer prevention

Talooyinka soo socda waxay u fiican yihiin caafimaadka mindhicirka iyo malawadka.

  • Ha laguu sameeyo baadhitaano ah ka fiirin oo joogto ah
  • Meel ku qor kaansarada ama burooyinka haddii ay ku dhacaan waalidkaa, walaalahaa, awooweyaal iyo ayeeyooyin, edooyin iyo habar-yarooyin, adeero iyo abtiyaal iyo caruurtaada.
  • Cun cunto uu ku yar yahay dufanku oo uu ku badan yahay duf/baal ama buushe. Cun furut, khudaar iyo xabuub kaamil ah oo badan.
  • Ha qiijin sigaar oo ha cabbin aalkolo ama khamri aad u badan.
  • Samee jimicsi joogto ah oo lahaw miisaan caafimaad leh.

Haddii aad qabtid su'aalo ama walaacyo, fadlan la hadal bixiyahaaga daryeel caafimaad.

Akhbaarta meeshaan uqoran waxaa loogu talagaley inay taageerto, maha iney bedasho xiriirka ka dhexeeyabukaanka iyo dhakhtarkiisa ama dhakhtarkeeda.

Source: Macluumaad qayb ahaan laga soo xigtay American Cancer Society (Ururka Kaansarta ee Maraykanka). Allina Health's Patient Education Department, Kaansarta Mindhicirka iyo Malawadka: Waxa la Rabo Inaad Ogaatid (Colorectal Cancer: What You Need To Know), can-somali-ah-16690
First Published: 01/15/2015
Last Reviewed: 01/15/2015